عشق به همسردارى

خداوند، پیش از تشكیل خانواده، میان زن و مرد محبتی ایجاد می‌كند كه بدون آن هرگز آرامش نمی‌یابند و چون ازدواج می‌كنند، گویا گم‌شده‌ای را كه سال‌ها در پی آن بوده‌اند، یافته‌اند. مردی به حضور پیامبر رسید و عرض كرد: یا رسول الله! من از امر ازدواج به شگفت آمده‌ام؛ زیرا مرد و زنی كه هیچ‌گاه یكدیگر را ندیده‌اند و نمی‌شناسند، چون میان آنها پیوند ازدواج برقرار می‌شود و با یكدیگر سخن می‌گویند و همدیگر را بیشتر درك می‌كنند، چنان دوستی و محبت عظیمی میان آنها برقرار می‌گردد كه بزرگ‌تر از آن ممكن نیست.

رسول خدا(ص) فرمود: «بنیان ازدواج را خداوند سبحان در ذات بشر قرار داده است، به‌گونه‌ای كه نیاز به آن را در درون خویش احساس می‌كند.» آنگاه این آیه را قرائت فرمود: «وَجَعَلَ بَیْنَكُم مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِی ذَلِكَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَكَّرُونَ؛ خداوند بین شما [زنان و مردان] محبتی خاص قرار داده و شمارابه یكدیگر مهربان كرده است. همانا در این امر نشانه‌هایی است برای آنانی كه تفكر كنند».[2] (روم: 21( امام صادق(ع) فرمود: «از ویژگی‌های اخلاق پیامبران، دوست داشتن زنان خویش بوده است».[3[

 

رعایت حقوق همسر

قرآن درباره رعایت حقوق زن می‌فرماید: «با زنان به شایستگی رفتار كنید». (نساء: 19(در روایتی از رسول خدا(ص) نقل شده است كه فرمود: «بهترینِ شما كسی است كه با خانواده خود رفتار بهتری ‌داشته باشد و من بهترین شما با خانواده‌ام هستم».[4[

]هنگامی‌كه سعد بن معاذ، از صحابه رسول اكرم(ص) از دنیا رفت، آن حضرت با پای برهنه در تشییع جنازه و مراسم دفن او حاضر شد و با دست خویش، وی را داخل قبر گذاشت. مادر سعد از این همه اظهار محبت پیامبر خوش‌حال شد و یقین كرد كه چون پیامبر با پای برهنه در تشییع جنازه سعد شركت و او ر دفن كرده است، فرزندش بهشتی است. بنابراین صدا زد: «ای سعد! بهشت بر تو گوارا باد! تو دیگر بهشتی هستى.» رسول اكرم(ص) فرمود: ای مادر سعد! این‌گونه با قاطعیت سخن نگو! اكنون قبر چنان فشاری به فرزندت وارد كرد كه شیری كه در دوران كودكی از تو خورده بود، از سر انگشتان دستش خارج شد! سؤال كردند: یا رسول الله! برای چه؟ حضرت فرمود: چون او در خانه، با خانواده‌اش بدرفتاری می‌كرد.[5[

از آن حضرت روایت شده است كه فرمود: «اگر مردی بدخُلقی همسرش را تحمل كند، پاداش صبر او مثل پاداش ایوب پیامبر است؛ همچنین اگر زنی بدرفتاری مردش را تحمل كند، خداوند همان ثوابی را كه بر آسیه، همسر فرعون داد، به او نیز خواهد داد».[6[

امام رضا(ع) از پیامبر روایت می‌كند كه فرمود:‌

لطف و رأفت الهی به زنان، بیشتر از مردان است. حال اگر لطف و محبت كسی شامل حال همسرش شد و اسباب خوش‌حالی او را فراهم كرد، خداوند به خاطر این كار، در روز قیامت او را خوش‌حال می‌كند.[7[

 

گفت‌وگوهای محبت‌آمیز

یكی از راه‌های استحكام بخشیدن به بنیان خانواده، استفاده از عبارت‌های عاطفی و دلنشین است. اگر در خانواده‌ای مرد و زن با عبارت‌های زیبا یكدیگر را صدا كنند، افزون بر اینكه به فرزندان چگونه سخن گفتن را می‌آموزند، در قلب یكدیگر جایگاه ویژه‌ای خواهند یافت. امیرمؤمنان، علی(ع) می‌فرماید: «زیبا سخن بگویید تا سخن زیب بشنوید».[8[

بعضی از این عبارت‌ها، آن‌قدر اثرگذار هستند كه تا آخر عمر فراموش نمی‌شوند. بر همین اساس،پیامبر فرمود: «مردی كه به زنش بگوید من تو را دوست دارم ، اثر این سخن هرگز از دل زن بیرون نمی‌رود».[9[

 

گشایش برای اهل خانه

مرد به عنوان مدیر خانواده، مسئول فراهم كردن امكانات مورد نیاز افراد خانه و ایجاد آرامش در خانواده است.

امام باقر(ع) فرمود:

هركس در دنیا به دنبال روزی حلال برود، به قصد اینكه نیازمند دیگران نباشد و مخارج زن و فرزندش را تأمین كند و به همسایه‌ها یاری رساند، چنین فردی در روز قیامت با سیمایی [نورانى] مانند ماه شب چهارده با خداوند ملاقات خواهد كرد.[10[

امام رضا(ع) نیز فرمود:

كسی‌كه (ب امید) به فضل و عنایت پروردگار، به دنبال روزی حلال برود، به اندازه‌ای كه مخارج خانواد خود را تأمین كند، از رزمنده‌ای كه در راه خداوند متعال جهاد می‌كند، پاداش افزون‌تری دارد.[11[

 

سلام كردن به یكدیگر

بنا بر آموزه‌های اسلامى، سلام دادن به جمع خانواده، به‌ویژه سلام دادن زن و شوهر به یكدیگر، نشاط‌آور و شادی‌بخش است. امام صادق(ع) فرمود: «وقتی شوهر به خانه وارد می‌شود، باید به اعضای خانواده [به‌ویژه همسرش] سلام كند».[12[

 

استقبال و بدرقه همسر

خانواده، كانون آرامش و راحتی است. مرد در بیرون از خانه با انواع ناملایمات و سختی‌ها دست‌و‌پنجه نرم می‌كند و دوست دارد هنگام ورود به خانه، با چهره آرام و مهربان همسرش روبه‌رو شود و همسرش با ملایمت از او دلجویی كند.

مردی به محضر رسول خدا(ص) رسید و عرض كرد: ی رسول الله! من همسری دارم كه هرگاه وارد خانه شوم، به استقبالم می‌آید و چون می‌خواهم از منزل بیرون روم، مرا بدرقه می‌كند. هرگاه مرا اندوهگین ببیند، می‌گوید چه چیز تو را اندوهگین كرده؟ اگر برای مخارج زندگی‌ات ناراحتى، مطمئن باش كه دیگری عهده‌دار آن است و اگر برای آخرت اندوهگینى، خدا اندوهت را زیاد كند [و باید چنین باشى]. رسول خدا(ص) فرمود: «خداوند [در روی زمین] كارگزارانی دارد و این زن یكی از آنهاست. برای او نصف پاداش شهید است».[13[

 

مسئولیت خانواده

براساس آموزه‌های آیین مقدس اسلام، مرد عهده‌دار امور خانواده است و مسئولیت نهایی با اوست. زن نیز به‌عنوان یك فرد از زیر‌مجموعه مدیریتی خانواده، موظف است مطیع همسر باشد. اطاعت از همسر به حكم سیادت و ریاست بر مجموعه خانواده، امری واجب است. رسول اكرم(ص( فرموده است:

اگر زن در طول زندگی خود، نمازهای واجبش را به‌جای آورد، روزه ماه رمضانش را بدون عذر ترك نكند، حج خانه خدا را به‌جای آورد، همسر خود را اطاعت كند و فرمانبردار باشد، ولایت امیر مؤمنان، علی(ع) را بشناسد، از هر دری كه بخواهد وارد بهشت خواهد شد.[14[

رونوشت:

[1]شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، تهران، دارالكتب الاسلامیه، 1390 هـ.ق، ج 3، ص 382.

[2]تفسیر روض‌الجنان و روح البیان، ج 15، ص 250.

 [3]حسن بن فضل طبرسى، مكارم الاخلاق، قم، نشر جامعه مدرسین، ص 197؛ حر عاملى، وسائل الشیعه، قم، آل البیت، 1409 هـ.ق، ج 20، ص21

 [4]وسائل الشیعه، ج 20، ص 171.

 [5]محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، 1404 هـ.ق، ج 6، ص 220.

 [6]همان، ج 100، ص 247.

 [7]وسائل الشیعه، ج 21، ص 367.

 [8]غررالحكم و دررالكلم، ص 436.

 [9]وسائل الشیعه، ج 20، ص 23.

 [10]من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص 124.

 [11]محمدجواد فضل‌الله، تحلیلی از زندگی امام رضا(ع)، ترجمه: سید محمدصادق عارف، ص 231

 [12]بحارالانوار، ج 76، ص 2.

 [13]وسائل الشیعه، ج 20، ص 32.

 [14]همان، ص 159

 

 

خانواده از دیدگاه پیشوای هشتم شیعیان حضرت امام رضا علیه السلام

تشکیل خانواده در اسلام مسئله ای حیاتی و برنامه ای عالی است که اگر چه به مقررات و قوانین قرآنی  روایی و شرعی و بیانات انبیا و اولیای الهی جامه عمل می پوشد اما مایه های نخستین آن, به صورت غریزه  محبت ، عاطفه ، مهربانی ، عشق در مرد و زن ,به اراده حکیمانه حضرت باری تعالی قرار داده شده است.

خداوند در قرآن کریم به این نکته اشاره نموده و ایجاد آرامش و مودت و رحمت بر اثر ازدواج بین زوجین را نشانه هایی از لطف پروردگار برای مردمی که اندیشه می کنند دانسته است.

بنابراین میل مرد به زن و بر عکس به خصوص هنگام شکوفایی ، رشد و بلوغ عقلی و بدنی امری طبیعی است و برای هیچ کس قابل انکار نمی باشد.

آرزوهای برحق نسل جوان برای تشکیل زندگی و پیمان زناشویی واقعیت مسلم و خواسته ای روشن و واضح است . به علاوه محکم ترین ، برترین ، عالی ترین و بهترین روش و برنامه برای جلوگیری از گناه و حفظ جامعه برای جلوگیری از سقوط در باتلاق منکرات و ابتذال و فحشاء ، ازدواج پسران و دختران در وقت مقتضی و زمان مناسب آن است .

بر این اساس در مرحله اول بر والدین و اقوام و نهاد های ذیربط واجب است که نسبت به مقدمات این خواسته الهی اقدام کنند و با دست خود به ساده ترین روش و آسان ترین شیوه ، زمینه ازدواج جوانان و فرزندان خود را فراهم آورند .

در مرحله بعد بر پسران و دختران ضروری است که بنای زندگی سعادتمندانه ای را به دور از تکلفات و با پرهیز از شرایط سخت بر پا نمایند . البته این موضوع منافاتی با دقت و بررسی جوانب کار هنگام انتخاب زوج ندارد.

خانواده ها باید بدانند که هنگام ازدواج ، رحمت الهی متوجه آدمی می شود و این برنامه نشانه نیک بختی انسان است و ازدواج در واقع سنت رسول اکرم (ص) است که نباید از آن روی گردان بود و با اجرای آن نیمی از دین افراد حفظ می گردد و عبادت مرد و زن متأهل بهتر از عبادت فرد مجرد مورد قبول واقع می شود و در هر حال هیچ بنایی در اسلام نزد خداوند محبوب تر از ازدواج نیست .

 

تحقیق پیرامون همسر دلخواه

هر کدام از دختر و پسر می خواهند برای خود شریکی در مسیر زندگی برگزینند که تا پایان عمر با آنها خواهد بود و از همه اسرار و رموز شان باخبر خواهد گردید ، شریکی که مادر فرزندان و مربی کودکان است و یا آنکه پدر و مسول و مدیر خانواده است و در صورت خوب بودن به آبرو ،عزت ، اعتبار طرفین می افزاید.

 بنابراین عقل و برهان چنین قضاوت می کند که درباره آینده همسر باید تحقیق کرد هشتمین فروغ امامت حضرت امام رضا (ع)می فرمایند:

کسی که دختر خویش را شوهر می دهد در واقع او را از حوزه اختیار خویش بیرون می آورد و این حرکت یک نوع رقیت است بنابراین باید بررسی کرد که آدمی دختر خود را به چه کسی و در اختیار چه مردی قرار می دهد ؟

 

همتایی در خصال و صفات

هم کفو بودن زوجین از شرایط بسیار مهم ازدواج در فرهنگ اسلامی است و در مسئله ازدواج باید تا حدودی بین پسر و دختر از نظر خصال ظاهری و باطنی شباهت هایی وجود داشته باشد ,قرآن کریم نیز زنان پاک را ویژه مردان پاک می داند.

 پس باید خانواده ها مراقب باشند دختر با ایمان خود را به جوانی که اهل حق و حقیقت نیست و خود در باتلاق ظلالت دست و پا می زند, ندهند و برای جوان پاک و مؤمن خود دختری را که به ارزش ها ی دینی معتقد نیست , برنگزینند.

رسول اکرم (ص) می فرمایند: دختر خود را به کسی که اخلاق و دینش مورد رضایت و پسند شما است, بدهید و اگر از عملی شدن این وصلت جلوگیری نمایید موجب فتنه و فساد در روی زمین شده اید .

در ازدواج نباید رتبه های فنا پذیر دنیای ، مصیبت های قومی و قبیله ای ، فقر و غنا ، شهر و روستا و مانند آن ملاک قرار بگیرد . حضرت امام رضا (ع) مسلمانان را از وصلت با شرابخوران منع کرده اند و می فرمایند:

"اجتناب کنید از اینکه دختر خود را به فرد شرابخوار بدهید که اگر او را به چنین تبهکاری شوهر دهید گویا چنین فرد پاکدامنی را به زنا داده اید "

آری آن که پای بند واجبات الهی نیست از ارتکاب گناهان و فسق و فجور پروا ندارد و از حسنات اخلاقی بی بهره است از این رو چنین کسی فاقد اهلیت دینی و ارزشی است.

 

مراسم عروسی

در فرهنگ اسلامی تأکید بر این است که مراسم عروسی شب هنگام برگزار شود چنانچه عروسی حضرت زهرا (س) در شب برگزار شد .

رسول خدا (ص) فرمان داد دختران عبدالمطلب و زنان مهاجر و انصار شب عروسی حضرت زهرا (س) دنبال آن دختر بزرگوار حرکت کنند ، شادی نمایند ، شعر بخوانند ، الله اکبر و الحمد الله بگویند و ازچیزی که خداوند رضایت ندارد ، پرهیز کنند . حضرت امام رضا (ع) می فرمایند:

من السنه التزویج باللیل لأن الله جعل اللیل سکنا و النساء انماهن سکن

"عروسی در شب هنگام از روش رسول اکرم (ص) است زیرا خداوند شب را مایه آرامش قرار داده و زن هم آرامش خاطر است" . این حدیث یک نکته مهم را که جنبه روان شناختی دارد مطرح می کند ، زیرا معمولا شب ها آدمی از فشار های روحی کمتری برخوردار است و روح و روان افراد آرام تر بوده و بهتر می توانند شادمانی کنند.

اصولا افراد خسته و افسرده و گرفتار مرارت نمی توانند, روحی شاد و توام با سرور داشته باشند.همچنین در اسلام ولیمه دادن به میهمانان عروس و داماد بسیار استحباب دارد .

رسول اکرم (ص) یکی از موارد ولیمه دادن را,به هنگام مراسم عروسی و ازدواج دانسته اند . البته به فرمایش آن حضرت نباید میهمان و دعوت شدگان به عروسی شتاب کنند زیرا یاد آور دنیا و زندگی ظاهری است

 حضرت امام رضا (ع) در این باره می فرمایند:: من السنه اطعام الطعام عند الترویج یعنی :" از سنت پیامبر اکرم (ص) طعام دادن هنگام ازدواج است".

 

پرداخت مهریه

خانواده عروس و داماد بنابر عرف جامعه و سنت های محلی و با توجه به اصول شرعی باید در حدی که افراط و تفریط نباشد در مسئله مهر و صداق توافق کنند و در این مورد سخت گیری نشان ندهند به رحمت لطف و عنایت خدا تکیه نمایند و از آنچه موجب دردسر و سختی طرفین می شود پرهیز کنند, وقتی میزان مهریه به رضایت طرفین یعنی عروس و داماد مشخص و معین و صیغه عقد جاری شد ، پرداخت نصف آن توسط شوهر واجب است.

نصف دیگر پس از عروسی باید پرداخت شود و بر ذمه مرد می باشد ،اگر کسی قصد پرداخت صداق به صاحب آنر نداشته باشد مرتکب عملی حرام و گناه شده است ، حضرت رسول اکرم ( ص ) توصیه مؤکد فرموده اند:" مهریه زن باید به او رد شود و کسی که از پرداخت آن امتناع نماید به اندازه حق زن در روز قیامت از حسنات او بر می دارند و در پرونده همسرش قرار می دهند و چون کار نیک و ثوابی به اندازه ترمیم حق زن باقی نماند به گناه پیمان شکنی او ر به سوی آتش می برند زیرا عهد و پیمان ,مسؤلیت دارد.

 حضرت امام رضا ( ع )می فرمایند:" ان الله تعالی غافرا کل ذنب الا من جحد مهرا او اغتصب أجیرا أجره او باع رجلا حر"

خداوند متعال هر گناهی را مورد مغفرت و آمرزش قرار می دهد مگر گناه انکار مهر زن یا عقب انداختن دستمزد یا فروش انسان آزاد" . البته از جانب ائمه هدی خطاب به زنان با کرامت توصیه شده است:

اگر زمینه مناسبی در برنامه بخشیدن مهر به شوهر مشاهده کنند از این خصلت عالی که بیانگر جود و کرم و نشانه سخاوت و بزرگواری است چشم پوشی نکنند ، در روایتی از رسول خدا ( ص ) نقل شده است:" اگر زنی در زمان عقد ازدواج و قبل از زناشویی مهرش را به شوهرش ببخشد ، به اندازه هر دیناری ثواب آزاد کردن یک بنده در نامه عملش ثبت می گردد". گفته شد یا رسول الله اگر بعد از انجام عروسی این بخشش انجام گیرد چگونه است, حضرت فرمودند : هبه مهر پس از عروسی نتیجه محبت و انس است

 

امنیت روانی و اطمینان قلبی

وقتی آرایش و پیرایش برای یکدیگر صورت بگیرد, علاوه بر ایجاد روابط نیکوی اخلاقی ، روانی و ازدیاد عواطف قلبی, موجب اطمینان زوجین نسبت به هم می شود و هر دو به این باور می رسند که تمامی علاقه و ارادت خویش را در راه رضایت یکدیگر به کار بگیرند ، اینجاست که زن به مردی غیر از شوهر خویش نظر نخواهد داشت و نه مرد به همسر یا زن دیگری می اندیشد و امنیتی که از این رفتار متقابل ایجاد می شود همه ابعاد زندگی زن و مرد را در بر می گیرد و هر گونه بد بینی و عدم اطمینان در روابط خانوادگی محو می گردد و پایه های نظام خانواده بر اساس حسن روابط و اعتماد و سلامت استوار خواهد شد و این همان است که قرآن کریم می فرماید:

"هن لباس لکم و انتم لباس لهن" ، یعنی در واقع هر کدام حافظ امنیت دیگری و مایه زینت و افتخار همسر می گردد.

شیخ محمد بن یعقوب کلینی در کتاب فروع کافی جلد دوم, از حضرت امام رضا(ع) نقل می کند , که ایشان فرموده اند :" هیچ فایده ای به کسی نمی رسد بهتر از این که برای او بانویی باشد که نگاه کردن به او و مصاحبت با او موجب سرور و شادمانی همسر باشد و در غیاب شوهر امانت دار و حافظ حریم خویش و خانواده و اموال شوهر باشد".

 

 

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 6 آبان 1388    | توسط: اندیشه ز    |    |
نظرات()